Đây là SOP chi tiết cho ngành Sản xuất may mặc, đi kèm trang vấn đề 5860 — Tính giá thành theo từng đơn hàng sản xuất (order costing) — dùng cho Sản xuất, Kế hoạch (PPC), Chất lượng, Kho — Vật tư và CEO/BOD.
1. Tên SOP
SOP-TM-5860 — Tính giá thành theo từng đơn hàng sản xuất (order costing) (ngành Sản xuất may mặc)
2. Mục đích
Mỗi đơn hàng sản xuất là một đối tượng tính giá: NPL, công đoạn, overhead, rework phân bổ về đúng đơn; đơn lỗ được phát hiện trong kỳ chứ không phải cuối năm.
3. Phạm vi áp dụng
Áp dụng cho toàn bộ hoạt động liên quan đến "tính giá thành theo từng đơn hàng sản xuất (order costing)" trong doanh nghiệp Sản xuất may mặc.
4. Thuật ngữ và định nghĩa
5. Vai trò tham gia
6. Ma trận RACI
R = Responsible · A = Accountable · C = Consulted · I = Informed
7. Dữ liệu đầu vào
- BOM NPL + giá nhập theo đơn.
- Ghi công theo chuyền — mã đơn.
- Rework theo đơn từ hệ thống lỗi.
- Hệ số overhead theo giờ chuyền.
8. Quy trình từng bước
Bước 1 — Mã đơn xuyên suốt. Lệnh cắt, chuyền, xuất NPL, ghi công đều trỏ mã đơn — không nhập "chung".
Bước 2 — Tập hợp NPL thực tế. Xuất theo đơn + hao hụt thực; chênh lệch so BOM ghi rõ.
Bước 3 — Tập hợp công và rework. Công trực tiếp theo giờ ghi; thời gian sửa lỗi quy về đơn gây lỗi.
Bước 4 — Phân bổ overhead theo giờ chuyền. Cơ số giờ chuyền được duyệt, phân bổ đều có căn cứ.
Bước 5 — Chốt giá đơn khi hoàn thành. Tổng chi phí / sản lượng đạt = giá đơn vị; so giá bán ra biên.
Bước 6 — Báo cáo và hành động. Danh sách đơn biên thấp/âm mỗi kỳ → điều chỉnh giá bán hoặc chi phí style đó.
9. Điểm kiểm soát và điều kiện phê duyệt
10. Ngoại lệ và cách xử lý
- Nhiều style chung một mã vải: Xuất vải tách theo mã đơn dù cùng mã vải; tồn cuối kiểm theo đơn.
- Rework do lỗi NCC vải: Chi phí sửa quy đơn nhưng đánh dấu trách nhiệm NCC để khiếu nại.
- Đơn kéo dài qua kỳ kế toán: Chốt dở dang (WIP) theo kỳ, không dồn hết về kỳ cuối.
11. KPI cần theo dõi
Các mức KPI dưới đây là mục tiêu tham khảo, doanh nghiệp cần điều chỉnh theo quy mô.
12. Hồ sơ và biểu mẫu liên quan
- Bảng giá trị đơn: NPL — công — overhead — rework.
- So sánh biên dự kiến — thực theo đơn.
- Danh sách đơn biên thấp theo kỳ.
- Hồ sơ khiếu nại NCC về rework.
(Chi tiết từng biểu mẫu xem trong Bộ công cụ tính giá thành theo đơn hàng.)
13. Đầu ra và tiêu chí hoàn thành
- Biên lợi nhuận thật theo từng đơn hàng.
- Style/khách nào ăn mòn lợi nhuận thấy rõ.
- Dữ liệu chuẩn cho báo giá style sau.
14. Ví dụ thực tế
Ví dụ minh họa mang tính mô phỏng.
Một công ty may xuất khẩu tưởng style kaki-basic là "đơn mỏi" chạy cho máy no; order costing lộ ra chi phí rework 9% (vải xéo) và phụ phí sampling khiến biên thực chỉ 1.2%. Đàm phán lại giá và đổi nguồn vải, style này đạt biên 7% từ kỳ sau.
15. Checklist áp dụng nhanh
- [ ] Mã đơn gắn trên mọi ghi nhận chi phí.
- [ ] Hao hụt NPL so BOM ghi rõ.
- [ ] Rework quy về đơn gây lỗi.
- [ ] Chốt giá đơn trong 7 ngày.
- [ ] Danh sách đơn biên thấp mỗi kỳ.
- [ ] Bài học dùng cho báo giá sau.
Xem thêm: Bộ công cụ tính giá thành theo đơn hàng.